Strona Główna Artykuły Download Forum Linki Kategorie Newsów
 
UWARUNKOWANIA WSPÓŁCZESNEGO BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO
ZAGADNIENIA :
1. WPROWADZENIE.
2. UWARUNKOWANIA GEOPOLITYCZNE.
3. UWARUNKOWANIA IDEOLOGICZNO – POLITYCZNE.
4. UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE.
5. UWARUNKOWANIA PRAWNO – INSTYTUCJONALNE.
6. UWARUNKOWANIA MILITERNE.
7. UWARUNKOWANIA SPOŁECZNE.
8. UWARUNKOWANIA EKOLOGICZNE.
9. PODSUMOWANIE.


LITERATURA:
1. Pokruszyński W., Uwarunkowania spółczesnego bezpieczeństwa międzynarodowego. WSP Szczytno 2006.
2. Pokruszyński G., Interwencje militarne w politykach bezpieczeństwa. AON Warszawa 2003.
3. Kuźniar R., Lackowski Z., Bezpieczeństwo międzynarodowe czasu przemian. Warszawa 2003.
4. Kuźniar R., Polityka i siła. Warszawa 2005.
5. Moczulski L., Geopolityka. Warszawa 1999.


1. WPROWADZENIE
Troska państw, uczestników życia międzynarodowego o zapewnienie własnego bezpieczeństwa jest potrzebą o charakterze egzystencjalnym. Bez jej zaspokojenia nie jest możliwe realizowanie wszystkich innych celów i aspiracji zarówno państw, narodów, sojuszy jak i jednostek. Głównie z tego powodu w badaniach zawsze poświęcano najwięcej uwagi problemom bezpieczeństwa. W okresie zimnowojennego podziału Europy i świata bezpieczeństwo międzynarodowe było bardzo zmilitaryzowane i w zasadzie zależne od stanu stosunków między dwoma mocarstwami, tj. Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Do połowy lat 80. XX wieku świat znajdował się w cieniu zagrożenia wielką wojną, która mogła zakończyć się zniszczeniem życia na Ziemi. W wyniku zmiany polityki jednego z dwóch supermocarstw, ZSRR, w stosunkach Wschód- Zachód ponownie nastąpiło odprężenie, które ułatwiło dojrzewające przemiany demokratyczne w krajach bloku wschodniego. Jesień Ludów 1989 roku była symptomem załamania się systemów politycznych państw realnego socjalizmu, leżących na wschód od Łaby. Na początku lat 90. blok wschodni, a następnie ZSRR przestały istnieć. Rozpoczęła się nowa epoka w rozwoju politycznym państw Europy Środkowej i Wschodniej, a w konsekwencji w historii świata.
Załamanie się zimnowojennego porządku międzynarodowego utworzyło nowe wielkie szanse dla wielu narodów, ale zarazem nowe wyzwania dla polityki państw i instytucji międzynarodowych oraz dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Najważniejsi aktorzy sceny międzynarodowej dokonali redefinicji swoich koncepcji bezpieczeństwa, a następnie podjęli nową politykę kształtowania porządku międzynarodowego - w pierwszej kolejności właśnie bezpieczeństwa. Przejściowo świat stał się policentryczny. Od połowy lat 90. zaczął się wyłaniać nowy skład sił, w którym pozycję hegemona w kwestiach bezpieczeństwa zajęły Stany Zjednoczone. Powstała „ jednobiegunowość „ jest jednak kwestionowana przez wielu pretendentów do współdecydowania o losach świata. Na początku XXI wieku wyraźnie widać wzrastającą rolę międzynarodową i ambicje takich mocarstw, jak Rosja, Chiny, Indie, Brazylia czy UE.

2. UWARUNKOWANIA GEOPOLITYCZNE
Geopolityka. Co to takiego ? Co się kryje za tym terminem? Dlaczego tak chętnie i powszechnie jest używany? Niekiedy używany lub nadużywany przez polityków i dziennikarzy tylko po to by nadać rangę swojej wypowiedzi.
Obecnie geopolitykę należy traktować jako dyscyplinę naukową ze wszystkimi jej uwarunkowaniami. Twórcami tej dyscypliny są teoretycy żyjący na różnych kontynentach, różnej narodowości. Za najbardziej uznanych twórców geopolityki należałoby uznać trzy nazwiska, a mianowicie: Amerykanina Alfreda Thayera, Brytyjczyka Halforda Johna Mackindera oraz Niemca Karla Haustrofera.
Jednak samą nazwę geopolityka sformułował Rudolf Kjellen, badał układy złożone z różnych państw, czyli geopolityczne. Wysuną tezę, iż rzeczywisty stosunek sił politycznych w określonym czasie jest następstwem warunków geograficznych i strategicznych, a także względnej liczebności, dzielności, wyposażenia i organizacji rywalizujących narodów.
Geopolityka - jak pokazują materiały źródłowe - w znacznym stopniu wykorzystuje geografię, historię, a zwłaszcza geografię polityczną, choć zakres tych dwóch podmiotów jest różny. Geografia polityczna analizuje i opisuje głównie zjawiska polityczne występujące na naszym globie. Geopolityka, korzystając z informacji geografii i historii oraz innych dyscyplin naukowych, zajmuje się relacjami czasoprzestrzennymi, zachodzącymi pomiędzy państwami i grupami państw. Zatem można wysunąć twierdzenie, że geopolityka zasadniczo różni się od dyscypliny powstałej w końcu XX wieku - nauki o stosunkach międzynarodowych.
Analizując istotę takich dyscyplin jak: geografia, historia, nauki społeczne, ekonomia, o kulturze geopolityka zajmuje czołowe miejsce w naukach społecznych. Obecnie podzielono świat na Wschód i Zachód oraz Północ i Południe, a także rozpoczęto badania problemu relacji między nimi.
Najbardziej, w moim przekonaniu, trafnymi w swojej treści definicjami są niżej podane.
Geopolityka - jest nauką pozwalającą na dokonanie oceny ciężaru politycznego mocarstw na tle ich specyficznej pozycji w świecie. Umożliwia ona badania problemów bezpieczeństwa kraju w kategoriach geograficznych oraz doprowadzenie do konkluzji, użytecznych bezpośrednio i natychmiastowo dla mężów stanu, określających kierunki polityki zagranicznej (wg N. Spykman - 1944).
Geopolityka - interdyscyplinarna dziedzina naukowa zajmująca się relacjami czasoprzestrzennymi występującymi między państwami i ich zgrupowaniami. Umieszczana jest między geografią , historią, naukami politycznymi, ekonomicznymi, o społeczeństwie, o kulturze ( L. Moczulski – 1999 ).
Geopolityka - interdyscyplinarna działalność naukowa i praktyczna zajmująca się badaniem państwa (koalicji ) jako organizmu geograficznego i określeniem dla niego celów geopolitycznych ( Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego – 2003 ).
Nie trudno zauważyć jakie są one różne w swojej istocie i treści. Czy one wynikają z genezy? Czy zawierają te dyscypliny naukowe, które odgrywają zasadniczą rolę , jak geografia i polityka państwa lub koalicji, tj. grupy państw i zachodzące związki między nimi. Nie zamierzam oceniać poprawności merytorycznej i metodologicznej tych definicji, chociaż każda z nich ma na pewno elementy pozytywne.


3. UWARUNKOWANIA IDEOLOGICZNO – POLITYCZNE

Wiek XX charakteryzował się walką z takimi radykalnymi ideologami jakimi były przede wszystkim faszyzm i komunizm. Wiek XXI różni się tym, że te dwie ideologie zostały obecnie podmienione fundamentalizmem - w szczególności fundamentalizmem islamskim. To oznacza, że ta ideologia pragnie różnymi metodami i formami opanować świat.

Islam staje się więc głównym zagrożeniem, a w przypadku dysponowania bronią jądrową może być realnym zagrożeniem ludzkości. Świat aktualnie stoi przed groźnym przeciwnikiem, jakim jest radykalny fundamentalizm islamski. Okazuje się, że nie walczymy ze słabym przeciwnikiem, lecz z silnym, który potrafi zastosować w walce nie tylko różne, a nawet niespodziewane formy, sposoby oraz środki rażenia.
To już stało się faktem. Mamy do czynienia z nowym podmiotem świata według innych kryteriów niż to było w przeszłości. Głównym elementem w tym podziale jest radykalny fundamentalizm islamski. Głównym sprawcą takiego podziału, a jednocześnie motorem fundamentalizmu jest Al – Kaida, na której czele stoi Osama bin Laden.
Al –Kaida, wraz z egipskimi ugrupowaniami Al – Gamma, Al –Ismiya i Narodowym Frontem Islamskim Sudanu - tworzy Światowy Front na rzecz walki z Żydami i Krzyżowcami. Celem tej nowej organizacji było zjednoczenie wysiłku wojowników islamskich w skali światowej dla obalenia rządów, które nie przestrzegają reguł islamu i zastąpienia ich władzami kierującymi się prawem koranicznym / szawiałem /.
Od 1998 roku bin Laden ogłasza następującą fazę walk Światowego Frontu Islamskiego na rzecz działań przeciwko Żydom i Krzyżowcom. Ideologia jest jedna - zabijać Amerykanów, również cywilów, wszędzie gdzie tylko możliwe. Później ogłasza świętą wojnę przeciw Stanom Zjednoczonym Ameryki.
Dotychczasowe wydarzenia mające swoje miejsce w muzułmańskim świecie tj. w Azji, w Afryce i Europie wyłoniły kilka najważniejszych cech Islamu. Do nich można bez większego błędu zaliczyć :
- doktrynę religijną islamu formułowaną przez wieki stanowiącą źródło inspiracji ideologicznej i politycznej, postępowej i tradycyjnej;
- powstały układ na świec przydał islamowi nowych treści ideowych;
- sytuacja społeczno-polityczna świata po rozpadzie komunizmu dzięki prężności m. in. świata muzułmańskiego, sprzyja realizacji stawianych celów jakimi są w walce o państwo wiary;
- islam prędko adaptuje się do nowych warunków ekonomicznych i społecznych, cywilizacyjnych i kulturowych;
- niezwykle ważnym czynnikiem rozwoju islamu jest posiadanie bogactw naturalnych na terenie państw islamu / aktualnie znajduję się połowa surowca strategicznego, tj. ropy i gazu / ;
-na naszym globie mamy 57 państw muzułmańskich zamieszkałych przez około jednego miliarda osób. Migracja, zwłaszcza na początku XXI wieku spowodowała to, że w samej tylko Europie jest ich ponad 10 milionów.
Fundamentalistyczny islam jest obecnie jedyną siłą zdolną zapewnić światu arabskiemu tożsamość, dokonać integracji wobec zewnętrznego zagrożenia, uczynić skuteczną ofensywę prowadzoną przez świat, a zmierzającą do:
1.Osłabienia więzów zależności od dawnych imperiów kolonialnych i Stanów Zjednoczonych.
2.Utworzenia nowego ładu społeczno – ekonomicznego i politycznego według idei islamu.
3.Ułożenia „sprawiedliwych „ stosunków z otoczeniem i dalszego tworzenia idei wielkiego Proroka.
Odtąd terroryzm stał się nie tylko zagrożeniem regionalnym, ale globalnym i nie tylko dla państw o znaczeniu mocarstwowym.
Drugą radykalną ideologią był komunizm. Nie wdając się w głęboką wiedzę na temat rodzenia się komunizmu światowego jako ideologii proletariatu pragnę jedynie wskazać na jego strategię, która miała ogromne znaczenie w istniejącym systemie bezpieczeństwa międzynarodowego, głównie w XX wieku. W skrócie można określić tak : była tarczą odstraszającą agresywne koła imperializmu od agresji militarnej na kraje socjalistyczne, a także mieczem nuklearnym, który był gwarantem pokoju światowego. Dysponując takimi dwoma atutami, tj. tarczą i mieczem można było realizować pierwotne założenia programu komunistycznego - rewolucji światowej.

Rewolucja październikowa /1917 /, jej doświadczenia wskazywały dobitnie, że imperializmu nie można zniszczyć za pomocą jednorazowego zrywu rewolucyjnego. Komuniści w swojej doktrynie politycznej zakładali, że zwycięstwo komunizmu w świecie będzie procesem długotrwałym, podczas którego nastąpi zmiana sił „ postępu’’ , a ostateczne zwycięstwo być może nie będzie wymagało zrywu rewolucyjnego. Natomiast zmiana stosunku sił będzie wymagała czasu i systematycznego poszerzania stanu posiadania, w różnych częściach świata, na wszystkich kontynentach globu ziemskiego.
Ofensywę tego procesu łatwo dostrzec i ocenić po zakończeniu II wojny światowej. Ta globalna strategia komunizmu miała kilka wyraźnych cech, a mianowicie : wieloaspektowa, wielowarstwowa i złożona. Jednak wszystkie jej składowe były nakierowane na realizację jednego programu. Największe rozmiary programu walki z imperializmem można odnotować w przedziale lat 50 -80 XX wieku. Była to jawna strategia ofensywna. Zawierała ona takie działania jak uchwalenie dokumentów programowych na kolejnych zjazdach partii, manewry dyplomatyczne, główne cenzury, konflikty lokalne ( 1956 – Węgry, 1968 - Czechosłowacja ). Chodziło bowiem o to by strona przeciwna nie wiedziała co ją czeka. Publicznie deklarowano, że zadaniem tej strategii jest naruszenie status quo na korzyść pokoju i socjalizmu. To oznacza, że była strategią rewolucyjną, ekspansywną pod hasłem walki o pokój i szczęście ludzi pracy. Komuniści głosili tezę, iż nie ma przerw w walce z imperializmem, tak jak nie ma przerw w stosunkach międzynarodowych.
Podsumowując doktrynę komunizmu, jako proces nie teoretyczny, można wyróżnić sześć głównych etapów:
Etap pierwszy - to rewolucja październikowa i dążenie do jej przeniesienia jako idei do krajów Europy Zachodniej. Ten zamiar i próba jego realizacji zakończył się fiaskiem. Wojna z bolszewikami 1920 rok - marsz. J. Piłsudski uratował Europę przed bolszewizmem.
Etap drugi - to defensywna faza komunizmu i jego symbioza z tradycjami mocarstwowymi i interesami w polityce Związku Sowieckiego.

Etap trzeci - druga wojna światowa i okres powojenny, który charakteryzował się ekspansją swojej ideologii. C. Rice pisze „ Związek Sowiecki wyszedł z II wojny światowej jednocześnie tak zrujnowany i tak potężny, jak nigdy dotąd, w żadnym okresie swojej historii”. Zaraz po tym zachwycie Moskwy i wywieraniu presji na takie kraje jak Turcja i Grecja nastąpił długotrwały okres zimnej wojny. Wtedy na Zachodzie pojawiły się obawy, że niebawem mogą nastąpić dalsze ekspansje ze strony Moskwy dla geograficznych i ekonomicznych interesów USA i Wielkiej Brytanii oraz Francji. To oznaczało, że tzw. zimna wojna skutecznie zahamowała ekspansję komunizmu.
Etap czwarty - śmierć Stalina i trzyletni okres zmian pod przewodnictwem Chruszczowa. W tych latach następuje zmiana taktyki lecz nie strategii komunizmu. Chruszczow toleruje autonomię krajów zależnych ale nie ich suwerenność o czym może świadczyć inwazja wojsk radzieckich na Węgry ( 1956 ). Jego polityka nabiera szerokiego rozmachu po roku 1960, zakładając doścignięcie i prześcignięcie krajów Zachodu pod względem ekonomicznym, a USA w produkcji mleka i mięsa. W tym czasie zaistniały perspektywy komunizmu w Świecie Trzecim. Zachód skutecznie odparł presje, a ciągłe napięcia i powstające poważne kryzysy były powodem utraty autorytetu i zaufania. Związek Sowiecki stracił swój dotychczasowy wizerunek na arenie międzynarodowej. W roku 1964 Chruszczow musiał ustąpić z funkcji przywódcy.
Etap piaty - to okres odprężenia w doktrynie politycznej komunizmu. Przyjęto nowy termin, zapożyczony z teorii leninowskiej, pokojowe współistnienie. To był swoisty manewr strategiczny polegający na ustabilizowaniu frontu centralnego, tj. stosunków Wschód-Zachód. Chodziło przede wszystkim o status quo, czyli akceptację istniejącego podziału świata a głównie Europy i niewtrącanie się Zachodu w kraje bloku komunistycznego. Ta koncepcja przetrwała do połowy lat siedemdziesiątych. Potem rozpoczęły się inne zjawiska oddziałujące na niekorzyść komunizmu. Zasadniczą przyczyną upadku komunizmu, tj. piątego etapu była interwencja sowiecka w Afganistanie (1979 ) i stan wojenny w Polsce (1981 ). Nastąpił znów okres napięć w stosunkach między Wschodem a Zachodem, czyli druga zimna wojna.
Etap szósty - to rozpaczliwe ratowanie stanu posiadania i szybkie słabnięcie systemu komunistycznego oraz jego strategii. Dążenie do samodzielności, niezawisłości i suwerenności znalazło wyraz w rozpoczynającej się Wiośnie Ludów Europy Wschodniej 89, która położyła kres systemowi komunistycznemu. Zwyciężyło prawo człowieka.

4. UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE

Ekonomiczny wymiar bezpieczeństwa międzynarodowego ma bardzo ważne znaczenie, ponieważ zachodzi ścisła zależność pomiędzy potencjałem gospodarczym a miejscem państw w hierarchii międzynarodowej. Najwięcej konfliktów w świecie, przynajmniej dotychczas, powstawało z przyczyn ekonomicznych a nie polityczno – społecznych, jeśli nie bezpośrednich, to pośrednich.
W epoce zimnej wojny ( koniec XX wieku ) czynnik ekonomiczny był postrzegany instrumentalnie w myśl zasady - pieniądze dają władzę, a władza daje możliwości ich zdobywania.
Rozpad systemu bipolarnego spowodował znaczne przetasowanie w hierarchii i strukturze czynników determinujących potęgę państw, ponieważ ich aktywność poszerzyła się o nowe dziedziny życia. Wskutek procesów integracyjnych i globalizacji sfera międzynarodowych stosunków ekonomicznych nabrała priorytetowego znaczenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego.
Bezpieczeństwo ekonomiczne, w swojej istocie zawiera się w stałym dostępie do rynków, zasobów naturalnych ( głównie ropa i gaz ) oraz środków finansowych w skali międzynarodowej, które gwarantują swobodny rozwój państwa i utrzymania jego silnej pozycji w środowisku międzynarodowym. Bezpieczeństwo ekonomiczne można rozpatrywać i badać na trzech płaszczyznach, a mianowicie : w aspekcie ludzkim, w aspekcie podmiotów gospodarczych i w aspekcie państw.

Skrajnym przypadkiem braku bezpieczeństwa ekonomicznego, w wymiarze państw, jest bankructwo gospodarki narodowej i niemożność wypełniania przez państwo podstawowych funkcji. W świetle postępującej globalizacji gospodarki światowej oraz tendencji nasilającej się konkurencji, zaczynają występować uzasadnione obawy z powodu faktu, iż na rynku światowym zjawisko rozwarstwienia pomiędzy bogatymi a biednymi będzie się pogłębiać. Aktualnie mamy ponad 50 państw, które samodzielnie nie mogą funkcjonować.
W sytuacji postępującej ekonomizacji życia społecznego bardziej poprawnym dziś staje się używanie paradygmatu geoekonomicznego aniżeli geopolitycznego. W ujęciu geoekonomicznym ogromnego znaczenia nabiera handel międzynarodowy. Ma on nie tylko bogactwa w sensie wymiennym ale również ma rozwiązywać powstające konflikty między państwami. Należy mieć świadomość, że rywalizacja gospodarcza jest bardziej bezpieczną formą współzawodnictwa aniżeli rywalizacja militarna, a zwłaszcza w obszarze broni masowego rażenia.
W podejściu geoekonomicznym państwa nie zajmują się obroną terytoriów, lecz obroną miejsc pracy, podbojem światowym rynków i zdobywaniu nowych technologii. Dobitnym przykładem takiego zjawiska jest Unia Europejska.
W geoekonomicznym świecie należałoby widzieć także zjawisko wojny ekonomicznej. A co to takiego ? Otóż wojna ekonomiczna jest współcześnie uważana za przejaw jaki ją odróżnia od współzawodnictwa ekonomicznego. Stosowne instrumenty ekonomiczne są bronią do załamania przeciwnika.
Obecnie konflikty ekonomiczne rozwijają się na trzech płaszczyznach, tj. Północ – Północ, Północ - Południe, Południe – Południe. Na pierwszej osi możliwość wybuchu konfliktu zbrojnego jest mało prawdopodobna ze względu na znaczną zgodność interesów pomiędzy głównymi kontynentami, tj. USA, Niemcami i Japonią. Ryzyko przejścia do przemocy zbrojnej wzrasta na dwóch pozostałych, a głównie na osi Południe – Południe, którą cechuje skłonność do regionalnych konfliktów ekonomicznych.
Trudno w tym miejscu pominąć światowego zjawiska globalizacji w sferze ekonomicznej. Globalizacja nie ma jednej, uniwersalnej definicji, ponieważ dotyczy ona kilka dziedzin rzutujących na sposób formułowania jej pojęcia. Globalizm opiera się na koncepcji, że zjawiska w gospodarce jednego kraju nie mogą być oddzielone od zjawisk zachodzących w innych, w sąsiedztwie. Tym samym należy uwzględnić w polityce narodowej fakt, że działania podejmowane na poziomie narodowym przynoszą reperkusje w innych gospodarkach, co oznacza potrzebę koordynacji podejmowanych działań.
Procesom globalizacji bardzo często przypisuje się odpowiedzialność za wielopłaszczyznową polaryzację społeczności międzynarodowej. Najczęściej mówi się o radykalnym wzroście rozpiętości pod względem wysokości dochodów, ogólnej zamożności, poziomu życia, poziomu rozwoju gospodarczego i społecznego. Jeśli nawet nie wszystkie te zjawiska są bezpośrednią przyczyną globalizacji, pojawiły się one lub nasiliły w tym właśnie czasie i mają i niewątpliwie wpływ na życie międzynarodowe.


5. UWARUNKOWANIA PRAWNO - INSTYTUCJONALNE

Na początku chcę mocno podkreślić, iż współcześnie wzrasta świadomość o skuteczności działania państw w Kali międzynarodowej w obszarze bezpieczeństwa. Zatem proces rozszerzania się pól współpracy i doskonalenie międzynarodowych i instytucji oraz mechanizmów jest nieuchronny. Organizacje międzynarodowe sprawiają, że stosunki miedzy państwami stają się bardziej stabilne i podatne na regulację, dostarczając zarówno instrumentów w celu rozwiązywania sporów, jak i będąc źródłem gwarancji dla państw członkowskich. W ostatecznym rozrachunku należy uwzględnić fakt, że organizacje międzynarodowe nie są bytem niezależnym. Zasadniczym problemem jest to, by w stosunkach międzynarodowych, wszystkie państwa kierowały się systemem wartości.

Niezależnie od powszechnej opinii w świecie i skuteczności organizacji międzynarodowych ich rola nie maleje, a przeciwnie rośnie w zakresie kształtowania bezpieczeństwa międzynarodowego. Najogólniej można powiedzieć, że te organizacje, w skali międzynarodowej pełnią takie ważne funkcje jak :
1/ stabilizacyjną – zmierzającą do utrwalenia pozostałych aspektów status quo politycznych, terytorialnych i ekonomicznych;
2/ legitymizacyjną - polegającą między innymi na uznawaniu za ważne nowych sytuacji faktycznych w środowisku międzynarodowym;
3/ integracyjną - polegającą na mobilizacji państw do uzgodnienia i koordynacji ich aktywności;
4/ kontrolną mediacyjną.
Organizacje międzynarodowe, obok państw, są najważniejszymi uczestnikami systemu bezpieczeństwa międzynarodowego. Z uwagi na wielkość zadań, funkcji i zadań oraz roli jaką spełniają na arenie międzynarodowej należałoby dokonać krótkiej oceny i ich zdefiniowania. Pozytywne prawo międzynarodowe posługuje się terminem „ organizacja międzynarodowa „, ale nie określa sposobu jego rozumienia a jedynie pokazuje zespół desygnatów ( od łac. designatus –oznaczony, rzeczywisty ).
Na arenie międzynarodowej podejmowano kilka prób definiowania, m.in. podczas Komisji Prawa Międzynarodowego nad Konwencją prawa kontaktów, lecz sukcesem one się nie zakończyły. Reasumując można odnotować, że nie ma normy prawa międzynarodowego, które regulowałyby tę kwestię , a nauka o stosunkach międzynarodowych nie wypracowała jak dotąd jednoznacznego stanowiska w tej materii.
Dokonując podstawowej klasyfikacji, z punktu widzenia na właściwości członków organizacji, można wyróżnić dwie rozłączne grupy organizacji:
Pierwsza grupa – organizacje międzynarodowe ( IGOs), określane jako zorganizowane przez państwa struktury w celu rozwoju wzajemnej współpracy. Powoływane na podstawie umów prawa międzynarodowego, a ich członkami są państwa - nie mniej niż trzy. Do najważniejszych należą: ONZ, Rada Europy, NATO, OJA i OBWE.
Druga grupa - organizacje pozarządowe ( INGOs ), zgodnie z rezolucją Rady Społeczno-Gospodarczej z 1950 r., należą do nich te organizacje, których powstanie nie jest następstwem umowy międzynarodowej. Najczęściej są to akta wewnętrzne dobrowolnie przestrzegane przez członków tej organizacji. Natomiast członkami są osoby fizyczne. W myśl postanowień rezolucji ONZ nr 1296 organizacja tego typu musi być otwarta dla zainteresowanych stron, natomiast działalność - międzynarodowa. Takimi organizacjami są np. Międzynarodowa Izba Handlowa, Międzynarodowy Czerwony Krzyż i inne.
Następnym bardzo ważnym w teorii i praktyce w bezpieczeństwie międzynarodowym oraz polityce jest prawo międzynarodowe. Przestrzegając normy prawa międzynarodowego można pokojowo zażegnać powstające spory oraz kontrowersje, zbudować zaufanie, ułożyć współpracę a także poszanowanie pomiędzy narodami.
Istniejący porządek prawny sprzyja eliminowaniu napięć międzynarodowych, pokojowemu załatwianiu sporów oraz zapobiegania wybuchowi wojen. Jest to jednak proces bardzo wolny i skomplikowany. Można spotkać twierdzenie, że znaczenie prawa międzynarodowego jest nie wiele większe niż słowa zapisane na papierze, o ile nie stoi za nimi siła. Pomimo takiego stanowiska ocenia się, że twarde i stanowcze przestrzeganie kultury prawa może powstrzymać zjawisko przemocy w stosunkach międzynarodowych.

6. UWARUNKOWANIA MILITARNE

Dotychczas wielkie wojny doprowadzały do rozpadu układów międzynarodowych i powstawaniu nowych, celebrowane konferencje przez mocarstwa lub koalicje ustanawiały nowy porządek bezpieczeństwa. Tym razem ani pokój westfalski, ani kongres wiedeński, ani traktat wersalski czy konferencja w Jałcie i Poczdamie nie były kamieniem milowym w dziejach stosunków międzynarodowych.
Obecny etap charakteryzuje się różnorodnością zjawisk i czynników warunkujących stan bezpieczeństwa, z których wiele ma nieprzewidywalny charakter. Decentralizacja zagrożeń, w tym małe prawdopodobieństwo konfliktu zbrojnego między mocarstwowego i możliwości rodzenia się wojen lokalnych, sprzyjają swoistemu rozproszeniu myśli strategicznej, której zaczyna brakować wyrazistego punktu ciężkości w definiowaniu sytuacji. Tym łatwiej akceptowane są oceny i dyrektywy tych, którzy dysponują odpowiednią silą perswazji, tzn. militarnej i propagandowej.
Dotychczasowy porządek międzynarodowy opierał się na systemie równowagi sił, którego podstawą było dążenie do zwiększenia siły państw, zakładając jednocześnie elastyczność sojuszy w celu równoważenia siły państw o przeciwstawnych interesach. Powszechnie uznaje się przez historyków, że ten przyjęty system wywierał zasadniczy wpływ na całokształt stosunków międzynarodowych przez wiele stuleci, a zwłaszcza od pokoju wersalskiego ( 1648 ) do końca XX wieku.
Nieustanna gra interesów, przede wszystkim wielkich mocarstw, a także świadomość osiągalności zamierzonych celów politycznych i gospodarczych za pomocą wojny miało bardzo mały wpływ na stabilizację porządku międzynarodowego i kształtowanie się trwałego poczucia bezpieczeństwa. Jeśli obecna faza - mam nadzieję - przejściowa tworzenia się nowego porządku międzynarodowego będzie trwała dłuższy czas, to rola mocarstw i ich aktywność będzie coraz bardziej zależna od poparcia wszystkich państw biorących udział w tworzeniu bezpieczeństwa.
Dwa zjawiska w porządku międzynarodowym, które zostały wypracowane w XX w., stały się podstawą budowy obecnego systemu bezpieczeństwa międzynarodowego. Pierwsze polega na zakazie stosowania siły w prawie międzynarodowym i załatwianie sporów w sposób pokojowy. Drugie jest oparte na założeniu, że siła państw pokojowych w zasadniczy sposób przeważałaby nad siłą potencjalnego agresora lub agresorów, którzy zamierzaliby naruszyć zasady bezpieczeństwa zbiorowego. Przykładem może być agresja Rosji na suwerenne państwo Gruzji - 2008.
Istnieje takie pojęcie jak, interwencje militarne. Czy obecnie interwencje militarne biorą udział w kształtowaniu bezpieczeństwa międzynarodowego? Uważam, że interwencje militarne biorą udział zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio w utrzymaniu bezpieczeństwa zbiorowego i tylko tam, gdzie inne zabiegi dyplomatyczne nie skutkują i jest zezwolenie ONZ.
Ewolucja samego pojęcia interwencji militarnej jest najbliższa obecnej sytuacji w świecie. Było ono ukształtowane i doskonalone zarówno przez praktykę, głównie w latach 90. I jej politologiczną i socjologiczną analizę, jak i przez próbę objęcia ramami norm prawa międzynarodowego, zasad i reguł wszystkich faz tego zjawiska, od momentu powzięcia decyzji, poprzez jej przygotowanie i przeprowadzenie, aż do oceny skuteczności osiągnięcia zamierzonych celów interwencji.
W dotychczasowym rozwoju stosunków międzynarodowych różnica sił militarnych stanowiła główną przyczynę zagrożenia niezależności i integralności terytorialnej państw. Obecnie można zaobserwować wzrost znaczenia zróżnicowania sił w obszarach pozamilitarnych, a w tym gospodarczych, stabilności wewnętrznej, oddziaływanie informacyjno- propagandowe, kulturowe. W ten właśnie sposób zwiększa się obszar zagrożeń skierowanych na nowe elementy niezależnego systemu bezpieczeństwa i to bardzo często bez konieczności interwencji militarnej.

7. UWARUNKOWANIA SPOŁECZNE

Uwarunkowania społeczne można rozpatrywać w różnych aspektach, zarówno socjologicznych, psychologicznych, prawnych jak i antologicznych. Ważne znaczenie odgrywa edukacja i kultura a także wychowanie obywatelskie i patriotyzm. Coraz częściej mówi się o społeczeństwie obywatelskim, jako osiągnięcie wielu pokoleń i zachodzących zmian w skali światowej. Niemałe znaczenie w tym obszarze ma globalizacja i demografia.

Wśród wartości najczęściej obecnie przywoływanych, poczytne miejsce zajmują takie jak : prawo do życia i wolności; podmiotowość i tożsamość jednostki; swobody obywatelskie; prawa do pokoju; demokratyczny ład społeczny; pluralizm polityczny i światopoglądowy; tolerancja, prawo do prawdy i informacji; godziwy poziom socjalny i możliwość samorealizacji; rodzina; praca; ochrona zdrowia, edukacja i rozwój duchowy.
W tworzeniu modeli bezpieczeństwa ważną rolę odgrywają politycy, czyli inaczej możemy powiedzieć elity polityczne. Musimy pamiętać, iż w ostateczności światowy porządek tworzony jest przez polityków. Ludzie, tak jak wszyscy, nie są wolni od słabości i uprzedzeń powodowani ambicją, brakiem zdecydowania, czy też żądzą władzy, podejmują często błędne a nawet fatalne w skutkach decyzje. Nie trudno, na przestrzeni wieków, zauważyć wskutek błędnych decyzji ile było nieszczęść ludzkich a nawet tragedii i ofiar ludzkich, a zwłaszcza w wieku XX.
W ostatnich latach pojawiają się coraz częściej głosy, że obecnie przeżywamy swoisty deficyt mężów stanu, rozumianych jako wielkich, wybitnych i charyzmatycznych polityków. Oceniając rolę współczesnych nam osobistości władzy, należy jednak wziąć pod uwagę fakt, iż wiele działań podejmowanych przez męża stanu, jest sprzeczne z powszechnie panującą opinią społeczną. Autentyczny polityk idzie bowiem z góry obraną drogą, mając zawsze na względzie dobro społeczne. Nie powinien być populistą, mającym świadomość zawsze, że nie wolno społeczeństwa oszukiwać łatwymi obietnicami. Mąż stanu powinien być politykiem dalekowzrocznym, myślącym o przyszłych pokoleniach, a nie tylko o przyszłych wyborach, jak to często ma miejsce w młodych demokracjach. Wybitny mąż stanu XX wieku Winston Churchill powiedział, iż „sukces nigdy nie jest ostateczny, porażka nigdy nie jest totalna, liczy się tylko odwaga.” W świetle tego powiedzenia można dodać, odwaga musi iść w parze z rozwagą. Odwagę i rozwagę oraz osiągnięcia dla dobra ludzkości współczesnych polityków, dokładnie, rzetelnie i wszechstronnie oceni historia bezpieczeństwa międzynarodowego.
Kolejną kwestią społeczną bezpieczeństwa to procesy demograficzne i migracje. Eksplozja demograficzna oznacza szybkie tempo wzrostu liczby ludności w danym regionie.
O bombie demograficznej można mówić, gdy przyrost rzeczywisty przekroczy 3. %. Co oznacza podwojenie liczby ludności w ciągu jednego pokolenia. Zasadniczą przyczyną takiego zjawiska jest spadek liczby zgonów, przy zachowaniu wysokiego współczynnika urodzeń. W roku 1900. Na świecie żyło 1,6 miliarda ludzi. Do roku 2000 liczba ta powiększyła się czterokrotnie i przekroczyła 6 miliardów. Jeśli utrzymają się obecne tendencje, należy przewidywać, że w roku 2050 osiągniemy liczbę 12 miliardów. Gwałtowny wzrost populacji ludzkiej wyczerpuje obecne możliwości żywnościowe Ziemi. To powoduje konieczność szerokiego wprowadzania do gospodarki nowych technologii, zagospodarowywania nowych obszarów, czego skutkiem ubocznym będzie zatrucie środowiska.
W raporcie sekretarza generalnego ONZ szybki przyrost demograficzny został uznany jako zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Ale tu nie chodzi o sam tylko przyrost, tylko o jego dysproporcje w skali globalnej. Szacuje się, że jeśli obecny stosunek bogatych wynosi 30 :50 to w najbliższej przyszłości proporcje te mogą sięgnąć nawet 80 : 100. Dla cywilizacji Północy poważnym problemem staje się zjawisko tworzenia się społeczeństw. Według obliczeń ONZ liczba ludności w Europie do 2050 roku może się zmniejszyć około 124 miliony, co oznacza, że za 50 lat Europejczycy mogą stanowić zaledwie 10 % światowej populacji.

Ostatnim ważnym problemem, w tym zagadnieniu, to migracja.
Ogromne zagęszczenie mas biedoty w krajach Południa powoduje umacnianie się uczucia frustracji, zwłaszcza wśród ludzi młodych. Masowe środki komunikacji i łączności sprawiają, że młodzież Południa wie jakie panują w świecie nierówności społeczne a pogłębia jej niezadowolenie. Należy mieć na uwadze, iż właśnie frustracje i chęć zastosowania rozwiązań ekstremalnych, legły u podstaw powstania większości antyzachodnich organizacji terrorystycznych ( prof. Z. Brzeziński ). Według autorów Klubu Rzymskiego - presje demograficzne, różnice szans oraz tyrania i ucisk wywołują tak wielką falę migracji, że nie sposób będzie jej zatrzymać. Migracjom mogą towarzyszyć negatywne zjawiska.

Najbardziej groźna jest polityzacja, która może się wyrażać w radykalnych działaniach terrorystycznych. Zjawiska kryminalne takie jak nielegalny handel bronią, handel narkotykami, handel żywym towarem czy trans graniczna działalność przestępcza.
Należy domniemywać, iż proces migracji nie będzie dla świata ani łatwym, ani krótkim. Uszczelnianie granic i zmiana przepisów prawnych rozwiązuje problem tylko cząstkowo i nie wszechstronnie, bowiem z roku na rok zjawisko to nabiera charakteru masowego. Tym m. in. zajmuje się Komisja Europejska i Urząd Humanitarny Wspólnoty Europejskiej oraz Komitet ds. Migracji, Uchodźców i Demografii.

8. UWARUNKOWANIA EKOLOGICZNE
Bezpieczeństwo ekologiczne oznacza ochronę ekosystemów, które są konieczne do zachowania osiągniętego poziomu cywilizacyjnego, oraz działalność likwidującą wszelkie zagrożenia dla człowieka i zwierząt w perspektywie czasowej. Według Słownika terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego ( AON – 2003 ) „ Zagrożenie ekologiczne to rodzaj zagrożenia, w wyniku którego może nastąpić niebezpieczeństwo dla istot żywych, na skutek zmiany środowiska naturalnego.”
Za najgroźniejsze zagrożenia ekologiczne aktualnie uznaje się : zanieczyszczenia kraju, zanieczyszczenia wód, wyczerpywania się surowców nieodnawialnych, składowanie surowców niebezpiecznych, degradacja gleby, zagrożenia radioaktywne.
Rodzi się pytanie, co jest dzisiaj najważniejsze, w skali globalnej, dla człowieka? Okazuje się, że woda i powietrze są podstawowym źródłem na naszym globie. Zatem powinniśmy zadbać głównie o to, co dla człowieka jest niezbędne. Uczeni i ekolodzy twierdzą, że jeśli nie zadbamy o środowisko, w którym żyjemy, to za 50 lat grozi nam katastrofa ekologiczna. Jeden z uczonych, na pytanie co zrobić aby oczyścić wodę i powietrze, odpowiedział - nie śmiecić i nie zatruwać. A jak jest w rzeczywistości? Zatruwamy i zaśmiecamy prawie wszystko, czego jesteście świadkami.
Powietrze zatruwamy głównie przez przemysł i komunikację, a także przez spalanie różnych odpadów i opakowań z tworzyw sztucznych. Żywność zatruwamy nawozami sztucznymi, czyli chemicznymi, drzewa owocowe opryskujemy przed szkodnikami składnikami chemicznymi - po czym je spożywamy, mając świadomość o szkodliwości dla organizmu ludzkiego.
Światowym problemem staje się niedobór wody ( H2 O ). Gospodarka wodna już dzisiaj jest nieracjonalna. Organizacje ekologiczne międzynarodowe już dzisiaj zgłaszają niepokój. Czy ten stan dzisiejszy można zmienić ? Tak można, poprzez ekonomiczne jej zużycie zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przemyśle.
Na zakończenie tego ważnego problemu należy powiedzieć wyraźnie, iż zagrożenie ekologiczne tworzy sam człowiek i on przede wszystkim ponosi odpowiedzialność za skutki.


9. PODSUMOWANIE

Właściwy pomiar postrzegania bezpieczeństwa międzynarodowego to przede wszystkim wymiar proceduralny, określający jego zmienność w czasie. Jeśli kryteria bardziej ogólne są bardziej trwałe, to szczegółowe podlegają dynamice pod wpływem wielu zmiennych. O kryteriach bezpieczeństwa międzynarodowego będziemy mówili w następnym wykładzie bardzo dokładnie i szeroko. Natomiast muszę podkreślić, że przedstawione przeze mnie uwarunkowania współczesnego bezpieczeństwa międzynarodowego nie mają charakteru ostatecznego, albowiem sytuacje w świecie mogą się zmieniać gdyż wszystko jest w dynamice.

Dodane przez aloosander dnia styczeń 28 2011 20:22:320 Komentarzy ˇ 7709 Czytań - Drukuj

Komentarze

Brak komentarzy.
Dodaj komentarz

Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny

Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Nawigacja
Strona Główna
Artykuły
Download
Forum
Linki
Kategorie Newsów
Kontakt
Szukaj
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 19
Najnowszy Użytkownik: EugeneJak
Ankieta
Czy podoba ci się strona?

TAK

NIE

Musisz się zalogować, żeby móc głosować w tej Ankiecie.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Brak postów.





RYBA production © 2011

Powered by: PHP-Fusion v6.01.6
Theme DX-Cortex by: Daemon-X
Theme Graphics from PHP-Nuke Cortex Theme

104667 Unikalnych wizyt




Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie